Categorie archief: Congressen Trends voor Trainers

Lust tot luisteren

Luisteren is een cruciale vaardigheid in trainen en coachen. Wij trainers luisteren naar de opdrachtgever en deelnemers en we willen vaak dat de deelnemers naar elkaar luisteren. Pas als je echt naar elkaar luistert kan er een dialoog ontstaan en kun  je samen tot nieuwe inzichten komen. Iedere trainer, begeleider weet hoe lastig echt luisteren is! Hier komt een rijtje over wat echt luisteren (ook voor onszelf!) lastig maakt:
* je hoort alleen wat je wilt horen;
* je denkt al dat je weet wat de ander gaat zeggen;
* je wilt vooral vertellen wat jij vindt;
* je weet niet waarnaar je moet luisteren. Je kan geen onderscheid maken in wat echt belangrijk is. Je hebt te weinig kennis.

Vaardigheden trainen

Het antwoord van trainers is vaak om mensen vaardigheden bij de brengen. We leren mensen LSD: luisteren, samenvatten en doorvragen. Of we leren ze het onderscheid te maken tussen waarnemen en interpreteren/oordelen. We trainen ze om de verschillende communicatieniveaus te onderscheiden (inhoud, procedure, proces, gevoel bv) en op verschillende niveaus te communiceren.

Wat we vaak niet leren is om de lust tot luisteren te vergroten!

We benadrukken de noodzaak om goed te luisteren, maar niet het plezier.

Lust tot luisteren vergroten

Wat zou er gebeuren als we met meer plezier en interesse gaan luisteren?
Ervaar het zelf en kijk en luister (!) naar de TED-talk van Benjamin Zander.

chopinHeb je het gedaan? Heb je genoten van de muziek? De prelude van Chopin opgezocht (prelude E-minor opus 28, nr 4)?  Nagedacht over hoe de noten/klanken op elkaar inwerken en reageren?
Wat zitten er veel elementen in zijn verhaal! Het gaat over klassieke muziek, over leiderschap, over luisteren, over je mee laten voeren, over samenspelen.

Hoe zorgt  Zander ervoor dat we echt luisteren?

Ik hou me bij het thema van deze nieuwsbrief: de lust tot luisteren. Hoe heeft Zander het voor elkaar gekregen dat het publiek echt is gaan luisteren? Niets liever wilde dan naar de voor velen ongetwijfeld ook saaie klassieke muziek te luisteren? Ik pak twee elementen uit zijn voordracht om aan te geven hoe Zander de lust tot luisteren vergroot.

  1. Hoe leren kinderen muziek spelen?
    Hij doet voor hoe kinderen leren spelen. Het is grappig, maar je weet niet precies wat hij wil zeggen. Het maakt je nieuwsgierig.
    Daarna verklapt hij de clou, hij geeft informatie: er komen minder impulsen waardoor je beter gaat spelen
    Hij demonstreert nog eens wat hij bedoelt. Hij laat de impulsen zien. En hij laat zien wat er gebeurt als de impulsen weg zijn. Dan speel je op een bil. Zoals hij het zelf zegt: `the music pushed me over.´
  2. Luisteren naar de prelude van Chopin
    Hij begint het pianostuk te spelen. Precies zoals hij eerst heeft uitgelegd hoe dat moet: het muziekstuk als een frase, niet onderbroken door impulsen.
    Hij stopt zichzelf en doet alsof hij een luisteraar is. Die is inmiddels afgeleid en denkt aan de vakantie.
    Hij neemt ons opnieuw mee naar het stuk, maar nu met stapsgewijze informatie.  Hij slaat de b aan, dan de c en legt ons uit dat de c bedoeld is om de b treurig te laten klinken. Aha! Vervolgens legt hij nog meer uit over de tonen en over wanneer het stuk afgelopen is. Wij toeschouwers luisteren geboeid.
    En dan mogen we opnieuw luisteren, met nog een laatste instructie. Helemaal tot het eind, tot we thuisgekomen zijn.

Ahhh, hier kunnen we wat mee als trainers, opleiders, teamcoaches, procesbegeleiders.

De lust tot luisteren vergroot je door

  • Een situatie te spelen, voor te doen zonder dat mensen precies weten wat de bedoeling is. Dat maakt nieuwsgierig!
  • Informatie te geven over wat net gezien hebben en het ondertussen opnieuw te laten zien. Mensen gaan gericht luisteren!
  • De stap te maken naar het onderwerp zelf.
  • Uitspelen van de belemmeringen die de deelnemer ervaart. Dit gaat over jou.
  • Informatie geven in kleine stappen, het ondertussen voorspelen. Nu leert de deelnemer wat belangrijk is om te horen!
  • Uiteindelijk vertel je het hele verhaal aan geboeide deelnemers. Geef ze van tevoren een instructie waardoor ze met een eigen emotie luisteren.

Voordoen/spelen en informatie geven afwisselen. Dat is de kern.

Dit is natuurlijk wat eenrichtingsverkeer. Maar de lust tot luisteren kun je heel goed samen opwekken door samen te spelen. Je kunt als trainer als regisseur optreden en deelnemers uitnodigen zelf te spelen.

Probeer het eens!

Hoe zorg jij voor een sterke opening van je training?

Iedere trainer kent het moment van de omslag: van het informele welkom heten naar de officiële aftrap van de training. Ervaren trainers hebben zo hun eigen rituelen:
– Ze zitten en kijken rustig de kring rond, om vervolgens indringend te zeggen: welkom.
– vol enthousiasme bij de voorbeschreven flap staan en uitleggen wat we gaan doen.
– Een vraag stellen die met het onderwerp van de training te maken heeft.
– Eenpersoonlijke verhaal vertellen (toen ik naar deze training reed, moest ik denken aan…)

Allemaal manieren om twee dingen te bewerkstelligen: contact en focus.
Contact met de groep, de groepsleden onderling. Bewust aanwezig zijn.
Focus op wat ons te doen staat in de training. Lees verder

Oefening: een sterke opening

Afkomstig uit het boek ‘Trainen op topniveau’ van Anneke Dekkers

Wil je voorbeelden van een sterke opening? Lees dan dit artikel.

Oefening: Een sterke opening

In een sterke opening zijn twee zaken van belang:

  • Zeg wat van betekenis.
  • Doe wat je wilt bewerkstelligen.

Het klinkt eenvoudig, maar ik wed dat de voorbereiding en uitvoering heel wat aandacht behoeft. Daarom een korte handleiding:

Stap 1 Focus

Bepaal van tevoren wat je belangrijkste boodschap is aan het begin van de training. Wat wil je zeggen? In welke staat wil je de deelnemers brengen? En welke houding hoort daarbij?

Stap 2 Oefen je eerste zinnen

Niet alleen de inhoud is belangrijk, maar ook de manier waarop je ze uitspreekt. Zorg dat je werkelijk meent wat je zegt. Maak je de eerste zinnen eigen. Schrijf ze op als je denkt dat het helpt en spreek ze een paar keer hardop uit. Verban het begingebabbel naar de aankomst met koffie en thee.

Stap 3 Goede staat
Als je de cursusruimte betreedt zorg je dat je in de goede staat bent. Dat is de staat die je bij je deelnemers wilt creëren. Ga zitten, wees in het hier en nu en geef je volle aandacht aan de deelnemers. Als je voelt dat iedereen de aandacht op jou gericht heeft, begin je te spreken. De zinnen die je geoefend hebt komen nu vanzelf uit je mond.

EHBO
‘Dat zeg je nu wel, dat de zinnen vanzelf uit mijn mond komen, maar dat is echt niet zo! Ik sla juist helemaal dicht.’
‘Oei, dat is geen mooie zaak. Weet je waar het in zit? Heb je de zinnen opgeschreven en daarna geoefend? Als je dat gedaan hebt, is het belangrijkste om eerst echt contact te maken met de deelnemers. Dat kun je doen door ze aan te kijken en te zien. Terwijl je dat doet haal je rustig adem naar je buik. Daarna kun je altijd weer even op je blaadje spieken om de zinnen weer te weten. Voel je energie stromen en glimlach. Spreek dan je zinnen uit. Succes!’