Lust tot luisteren

Luisteren is een cruciale vaardigheid in trainen en coachen. Wij trainers luisteren naar de opdrachtgever en deelnemers en we willen vaak dat de deelnemers naar elkaar luisteren. Pas als je echt naar elkaar luistert kan er een dialoog ontstaan en kun  je samen tot nieuwe inzichten komen. Iedere trainer, begeleider weet hoe lastig echt luisteren is! Hier komt een rijtje over wat echt luisteren (ook voor onszelf!) lastig maakt:
* je hoort alleen wat je wilt horen;
* je denkt al dat je weet wat de ander gaat zeggen;
* je wilt vooral vertellen wat jij vindt;
* je weet niet waarnaar je moet luisteren. Je kan geen onderscheid maken in wat echt belangrijk is. Je hebt te weinig kennis.

Vaardigheden trainen

Het antwoord van trainers is vaak om mensen vaardigheden bij de brengen. We leren mensen LSD: luisteren, samenvatten en doorvragen. Of we leren ze het onderscheid te maken tussen waarnemen en interpreteren/oordelen. We trainen ze om de verschillende communicatieniveaus te onderscheiden (inhoud, procedure, proces, gevoel bv) en op verschillende niveaus te communiceren.

Wat we vaak niet leren is om de lust tot luisteren te vergroten!

We benadrukken de noodzaak om goed te luisteren, maar niet het plezier.

Lust tot luisteren vergroten

Wat zou er gebeuren als we met meer plezier en interesse gaan luisteren?
Ervaar het zelf en kijk en luister (!) naar de TED-talk van Benjamin Zander.

chopinHeb je het gedaan? Heb je genoten van de muziek? De prelude van Chopin opgezocht (prelude E-minor opus 28, nr 4)?  Nagedacht over hoe de noten/klanken op elkaar inwerken en reageren?
Wat zitten er veel elementen in zijn verhaal! Het gaat over klassieke muziek, over leiderschap, over luisteren, over je mee laten voeren, over samenspelen.

Hoe zorgt  Zander ervoor dat we echt luisteren?

Ik hou me bij het thema van deze nieuwsbrief: de lust tot luisteren. Hoe heeft Zander het voor elkaar gekregen dat het publiek echt is gaan luisteren? Niets liever wilde dan naar de voor velen ongetwijfeld ook saaie klassieke muziek te luisteren? Ik pak twee elementen uit zijn voordracht om aan te geven hoe Zander de lust tot luisteren vergroot.

  1. Hoe leren kinderen muziek spelen?
    Hij doet voor hoe kinderen leren spelen. Het is grappig, maar je weet niet precies wat hij wil zeggen. Het maakt je nieuwsgierig.
    Daarna verklapt hij de clou, hij geeft informatie: er komen minder impulsen waardoor je beter gaat spelen
    Hij demonstreert nog eens wat hij bedoelt. Hij laat de impulsen zien. En hij laat zien wat er gebeurt als de impulsen weg zijn. Dan speel je op een bil. Zoals hij het zelf zegt: `the music pushed me over.´
  2. Luisteren naar de prelude van Chopin
    Hij begint het pianostuk te spelen. Precies zoals hij eerst heeft uitgelegd hoe dat moet: het muziekstuk als een frase, niet onderbroken door impulsen.
    Hij stopt zichzelf en doet alsof hij een luisteraar is. Die is inmiddels afgeleid en denkt aan de vakantie.
    Hij neemt ons opnieuw mee naar het stuk, maar nu met stapsgewijze informatie.  Hij slaat de b aan, dan de c en legt ons uit dat de c bedoeld is om de b treurig te laten klinken. Aha! Vervolgens legt hij nog meer uit over de tonen en over wanneer het stuk afgelopen is. Wij toeschouwers luisteren geboeid.
    En dan mogen we opnieuw luisteren, met nog een laatste instructie. Helemaal tot het eind, tot we thuisgekomen zijn.

Ahhh, hier kunnen we wat mee als trainers, opleiders, teamcoaches, procesbegeleiders.

De lust tot luisteren vergroot je door

  • Een situatie te spelen, voor te doen zonder dat mensen precies weten wat de bedoeling is. Dat maakt nieuwsgierig!
  • Informatie te geven over wat net gezien hebben en het ondertussen opnieuw te laten zien. Mensen gaan gericht luisteren!
  • De stap te maken naar het onderwerp zelf.
  • Uitspelen van de belemmeringen die de deelnemer ervaart. Dit gaat over jou.
  • Informatie geven in kleine stappen, het ondertussen voorspelen. Nu leert de deelnemer wat belangrijk is om te horen!
  • Uiteindelijk vertel je het hele verhaal aan geboeide deelnemers. Geef ze van tevoren een instructie waardoor ze met een eigen emotie luisteren.

Voordoen/spelen en informatie geven afwisselen. Dat is de kern.

Dit is natuurlijk wat eenrichtingsverkeer. Maar de lust tot luisteren kun je heel goed samen opwekken door samen te spelen. Je kunt als trainer als regisseur optreden en deelnemers uitnodigen zelf te spelen.

Probeer het eens!